جداول استاندارد پیچ و مهره؛ راهنمای کامل ابعاد، گام رزوه و کلاس مقاومتی
پیچ و مهره از مهمترین اتصالات مکانیکی در صنایع مختلف هستند که برای اتصال قطعات، تجهیزات و سازهها مورد استفاده قرار میگیرند. انتخاب صحیح پیچ و مهره نقش مهمی در ایمنی، استحکام و طول عمر اتصالات دارد. به همین دلیل، آشنایی با جداول استاندارد پیچ و مهره و مشخصات فنی آنها برای مهندسان، تکنسینها، صنعتگران و فعالان حوزه تأمین تجهیزات صنعتی ضروری است.
در این مقاله، جداول استاندارد ابعاد پیچ ششگوش، مهره، واشر، گام رزوه و کلاس مقاومتی را بررسی میکنیم.
استاندارد پیچ و مهره چیست؟
استاندارد پیچ و مهره مجموعهای از مشخصات فنی است که ابعاد، شکل ظاهری، نوع رزوه، جنس، خواص مکانیکی و تلرانسهای تولید این قطعات را تعیین میکند.
از مهمترین استانداردهای مورد استفاده در صنعت میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- ISO: استاندارد بینالمللی پیچ و مهره
- DIN: استاندارد صنعتی آلمان
- ASTM: استانداردهای آمریکایی مواد و قطعات صنعتی
- ASME: استانداردهای مهندسی مکانیک و اتصالات
استفاده از استاندارد مناسب باعث میشود پیچ و مهرههای تولیدشده توسط سازندگان مختلف، از نظر ابعاد و مشخصات فنی قابلیت جایگزینی داشته باشند.
۱. جدول استاندارد ابعاد پیچ ششگوش
پیچ ششگوش یکی از پرکاربردترین انواع پیچ در صنایع ساختمانی، خودروسازی، ماشینآلات و تجهیزات صنعتی است.
این پیچها در دو نوع اصلی تولید میشوند:
- DIN 931: پیچ ششگوش نیمرزوه
- DIN 933: پیچ ششگوش تمامرزوه
جدول زیر ابعاد متداول پیچهای ششگوش متریک را نشان میدهد.
سایز پیچ | قطر اسمی (mm) | گام رزوه (mm) | آچارخور (mm) | ارتفاع سر (mm) |
|---|---|---|---|---|
M4 | 4 | 0.7 | 7 | 2.8 |
M5 | 5 | 0.8 | 8 | 3.5 |
M6 | 6 | 1 | 10 | 4 |
M8 | 8 | 1.25 | 13 | 5.3 |
M10 | 10 | 1.5 | 17 | 6.4 |
M12 | 12 | 1.75 | 19 | 7.5 |
M14 | 14 | 2 | 22 | 8.8 |
M16 | 16 | 2 | 24 | 10 |
M18 | 18 | 2.5 | 27 | 11.5 |
M20 | 20 | 2.5 | 30 | 12.5 |
M22 | 22 | 2.5 | 32 | 14 |
M24 | 24 | 3 | 36 | 15 |
M27 | 27 | 3 | 41 | 17 |
M30 | 30 | 3.5 | 46 | 18.7 |
M36 | 36 | 4 | 55 | 22.5 |
نکته: مقادیر جدول برای سایزهای متداول و بهعنوان راهنمای اولیه ارائه شدهاند. برای سفارش یا طراحی دقیق باید استاندارد ابعادی و سری محصول بررسی شود.
۲. جدول استاندارد گام رزوه پیچ متری
گام رزوه فاصله بین دو دندانه متوالی رزوه است که بر حسب میلیمتر اندازهگیری میشود.
پیچهای متری معمولاً دارای دو نوع رزوه هستند:
- رزوه درشت (Coarse): پرکاربردترین نوع رزوه در اتصالات عمومی
- رزوه ریز (Fine): مناسب برخی اتصالات دقیقتر و شرایط خاص مکانیکی
سایز پیچ | گام رزوه درشت (mm) | گام رزوه ریز (mm) |
|---|---|---|
M4 | 0.7 | 0.5 |
M5 | 0.8 | 0.5 |
M6 | 1 | 0.75 |
M8 | 1.25 | 1 و 0.75 |
M10 | 1.5 | 1.25 و 1 |
M12 | 1.75 | 1.5 و 1.25 |
M14 | 2 | 1.5 |
M16 | 2 | 1.5 و 1 |
M18 | 2.5 | 2 و 1.5 |
M20 | 2.5 | 2 و 1.5 |
M22 | 2.5 | 2 و 1.5 |
M24 | 3 | 2 و 1.5 |
M27 | 3 | 2 و 1.5 |
M30 | 3.5 | 2 و 1.5 |
M36 | 4 | 3 و 2 |
انتخاب گام رزوه مناسب اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بر میزان درگیری رزوه، سرعت باز و بسته شدن و عملکرد اتصال تأثیر میگذارد.
۳. جدول استاندارد مهره ششگوش DIN 934
مهره ششگوش یکی از متداولترین انواع مهره است که برای اتصال به پیچهای دارای رزوه متریک استفاده میشود.
استاندارد DIN 934 مشخصات ابعادی مهره ششگوش متریک را مشخص میکند.
سایز مهره | قطر اسمی رزوه (mm) | آچارخور (mm) | ارتفاع مهره (mm) |
|---|---|---|---|
M4 | 4 | 7 | 3.2 |
M5 | 5 | 8 | 4 |
M6 | 6 | 10 | 5 |
M8 | 8 | 13 | 6.5 |
M10 | 10 | 17 | 8 |
M12 | 12 | 19 | 10 |
M14 | 14 | 22 | 11 |
M16 | 16 | 24 | 13 |
M18 | 18 | 27 | 15 |
M20 | 20 | 30 | 16 |
M22 | 22 | 32 | 18 |
M24 | 24 | 36 | 19 |
M27 | 27 | 41 | 22 |
M30 | 30 | 46 | 24 |
M36 | 36 | 55 | 29 |
هنگام انتخاب مهره باید به قطر رزوه، گام رزوه، کلاس مقاومتی و سازگاری آن با پیچ توجه کرد.
۴. جدول استاندارد کلاس مقاومتی پیچ و مهره
یکی از مهمترین مشخصات فنی پیچ و مهره، کلاس مقاومتی آن است. این کلاس نشاندهنده خواص مکانیکی قطعه و میزان مقاومت آن در برابر نیروهای کششی است.
در پیچهای فولادی متریک، کلاس مقاومتی معمولاً با دو عدد مانند 8.8، 10.9 و 12.9 نمایش داده میشود.
کلاس مقاومتی | استحکام کششی اسمی (MPa) | کاربرد متداول |
|---|---|---|
4.6 | 400 | اتصالات سبک |
4.8 | 400 | مصارف عمومی |
5.8 | 500 | اتصالات معمولی |
8.8 | 800 | اتصالات صنعتی |
10.9 | 1000 | اتصالات با بار بالا |
12.9 | 1200 | اتصالات با مقاومت بالا |
برای مثال، پیچ کلاس 8.8 دارای استحکام کششی اسمی 800 مگاپاسکال و حد تسلیم اسمی حدود 640 مگاپاسکال است.
نکته: انتخاب کلاس مقاومتی باید براساس محاسبات مهندسی، نوع بارگذاری و شرایط محیطی انجام شود. همچنین کلاس مقاومتی مهره باید با پیچ مورد استفاده سازگار باشد.
۵. جدول استاندارد واشر تخت DIN 125
واشر تخت قطعهای حلقوی است که بین سطح اتصال و مهره یا سر پیچ قرار میگیرد. این قطعه به توزیع بهتر نیروی فشاری، محافظت از سطح قطعات و بهبود عملکرد اتصال کمک میکند.
سایز واشر | قطر داخلی (mm) | قطر خارجی (mm) | ضخامت (mm) |
|---|---|---|---|
M4 | 4.3 | 9 | 0.8 |
M5 | 5.3 | 10 | 1 |
M6 | 6.4 | 12 | 1.6 |
M8 | 8.4 | 16 | 1.6 |
M10 | 10.5 | 20 | 2 |
M12 | 13 | 24 | 2.5 |
M14 | 15 | 28 | 2.5 |
M16 | 17 | 30 | 3 |
M20 | 21 | 37 | 3 |
واشرها در انواع مختلفی مانند واشر تخت، فنری، قفلی و واشرهای مخصوص سازهای تولید میشوند و هرکدام کاربرد مشخصی دارند.
۶. راهنمای انتخاب پیچ و مهره استاندارد
برای انتخاب پیچ و مهره مناسب باید چند عامل مهم را در نظر گرفت:
۱. قطر پیچ: قطر اسمی پیچ باید متناسب با میزان بار و نوع اتصال انتخاب شود.
۲. طول پیچ: طول پیچ باید بهگونهای باشد که پس از عبور از قطعات، درگیری رزوه کافی با مهره ایجاد شود.
۳. گام رزوه: رزوه درشت برای بسیاری از کاربردهای عمومی مناسب است؛ اما در برخی کاربردهای دقیق، رزوه ریز انتخاب بهتری خواهد بود.
۴. کلاس مقاومتی: میزان استحکام پیچ باید با توجه به بارهای واردشده و شرایط کاری تعیین شود.
۵. جنس و پوشش: پیچ و مهره ممکن است از فولاد کربنی، فولاد آلیاژی یا استنلس استیل ساخته شوند. همچنین پوششهایی مانند گالوانیزه میتوانند مقاومت در برابر خوردگی را افزایش دهند.
۶. استاندارد تولید: حتماً استاندارد پیچ و مهره را بررسی کنید تا قطعات از نظر ابعاد و مشخصات فنی با یکدیگر سازگار باشند.
جمعبندی
جداول استاندارد پیچ و مهره یکی از مهمترین منابع برای انتخاب صحیح اتصالات صنعتی محسوب میشوند. با استفاده از این جداول میتوان ابعاد پیچ ششگوش، مهره، واشر، گام رزوه و کلاس مقاومتی را بررسی کرد.
انتخاب پیچ و مهره استاندارد علاوه بر افزایش استحکام اتصال، موجب کاهش هزینههای تعمیر و نگهداری و افزایش ایمنی تجهیزات صنعتی میشود.
پیش از خرید یا استفاده از پیچ و مهره، بهتر است مشخصات فنی محصول، استاندارد تولید و شرایط کاری آن بهدقت بررسی شود.
تماس و مشاوره
استاندارد پیچ و مهره
کاتالوگ شرکت
دانلود فایل

